Հոգևոր-մշակութային
![ԼՈՌՎԱ ՀԱՆԱՔՆԵՐ](http://www.hayzinvor.am/wp-content/uploads/2013/09/37-8-2-1-300x223.jpg)
Համբոն ծառայում էր ցարական բանակում, հեծելազորային գումարտակի զինվոր էր։ Ամեն առավոտ, երբ արթնացնում էին, ու պիտի ձիերը թամբեին, ինքն իրեն ասում էր. «Էս ամբողջ զորքը, որ թամքի, հասցնի, իմը մի ձի ա, ես կարալ չե՞մ հասցնեմ»։ Եվ ամեն առավոտ զարմանքով նկատում է, որ ամբողջ զորքը ձիերի վրա է, իսկ ինքը դեռ պատրաստ չէ ձին հեծնելու…
![ՎԻՊԱՍԱՆ ԶԻՆՎՈՐԸ](http://www.hayzinvor.am/wp-content/uploads/2013/09/37-10-2-1-228x300.jpg)
Շարքային Արման Բաղումյանը ծառայում է գնդապետ Վ. Գրիգորյանի հրամանատարությամբ գործող զորամասում: Գումարտակի հակատանկային դասակի նշանառու-օպերատոր է: Լավ է ծառայում, նույնիսկ շատ լավ, հետն էլ կարգապահ է, նախաձեռնող, մասնագիտությանն էլ տիրապետում է կատարելապես: Նրանից գոհ են թե՛ գումարտակի, թե՛ բարձր հրամանատարական կազմի սպաները:
![ՄԵԾ ԿՅԱՆՔԻ «ՊԶՏԻԿ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ»](http://www.hayzinvor.am/wp-content/uploads/2013/09/37-11-1-1-278x300.jpg)
Բիթլիսեցի Արմենակ Սարոյանը Ֆրեզնո գնաց 1900-ական թվականների սկզբին։ Ընտանիքով էր, կինը` Թագուհի Սարոյանը (ազգանունն ամուսնունը չէր, ինքն էլ էր Սարոյան), առաջնեկ աղջիկը` Կոզեթը, ծնված 1899-ին, երկրորդ աղջիկը` Զաբելը, ծնված 1902-ին, երկուսն էլ` Բիթլիսում, տղան` Հենրին, ծնված 1905-ին, Էրզրումում։ Վիլյամը միակն էր ընտանիքում, որ ծնվեց ԱՄՆ-ում, Ֆրեզնոյում, 1908-ի օգոստոսի 31-ին։ Տատմերն իրենց հեռավոր ազգական Իսկուշն էր, ծննդատունը` Էյզ փողոցի իրենց հյուղը։
![ՍՈԴՈՄԻ ՔՐՄԵՐԸ](http://www.hayzinvor.am/wp-content/uploads/2013/09/37-12-1-1-300x238.jpg)
Քրիստոնեությունն այսօր ամենահետապնդվող կրոնն է մոլորակի վրա: Ամեն տարի տանջամահ են արվում ավելի քան 100 հազար քրիստոնյաներ. ամեն 5 րոպեն` մեկ հավատացյալ: Քրիստոսի հետևորդներին սպանում են, հետապնդում, իսկ «հասարակական կարծիքին» հրամցնում են որպես «իսկական քրիստոնյաներ» այն քահանաներին, որոնք օրհնում են այլասերվածներին և պսակադրում համասեռամոլներին:
Օրը մթնել է, գիշեր է կարծես,
Թուխպը կախվել է, լցվել է ասես,
Եվ լիքն է, իրավ, սիրտը երկնքի,
Ուզում է գոռալ ցավից երկունքի:
![ՍԱՐՍԱՓԵԼԻ ՀԱՅԸ](http://www.hayzinvor.am/wp-content/uploads/2013/09/36-10-1-1-300x179.jpg)
Մի քանի ամիս էր, ինչ գյուղում օմօնականների հենակետ էր ստեղծվել։
Տներից շատերում արդեն թուրքեր էին բնակվում։ Նույնիսկ գյուղապետ կար։ Տաք աշուն էր. այգիների ծառերը բերքի տակ կռացած, մառանները լիքը։ Վայելքի մեջ էին։ Սակայն մեկ շաբաթ առաջ թուրք գյուղապետի անդորրը խանգարվեց։ Բեղ-մորուքի մեջ կորած մի հայ գիշերը տիրավարի ներս մտավ։ Ինքը խռմփալով, փնչացնելով քնած էր։ Ավտոմատի փողը ճակատին դեմ արեց, բզեց։
Նորիկ Սաֆարյանը ցույց էր տալիս վիրավոր մարմնի վերքերն ու պատմում ոչ այնքան իր, որքան ընկերների մասին, իսկ իր մասին պատմում-խոսում էին վերքերը՝ թիկունքից, ձեռքից, ոտքից։ Մեկ էլ խոսքն ընդհատեց, վեր կացավ ու հենակներով քայլեց տուն. «Դուք պետք է տեսնեք նրա լուսանկարը, նա իմ հարեւանն էր, իմ ընկերը»։ Վերադարձավ լուսանկարը ձեռքին ու շարունակեց. «Ոտքիս վերքը ծանր էր, ինձ տեղափոխեցին Չլդրան։ Դեկտեմբերի վերջի ծանր մարտերն էին, վիրավորներ շատ կային։ Բժիշկները հոգատար էին, իսկ խնամողները, երբ իմանում էին, որ Հայաստանից ենք՝ ստիպելով կերակրում էին. «Ա՛յ որդի, կե՛ր, քո հարազատները հիմա մենք ենք»։ Ձախ ոտքիս ուռուցքը բարձրանում էր դեպի սիրտս։